Hoe Statia werkt aan een digitaal weerbare gemeenschap

Sint Eustatius (‘Statia’) is een klein eiland met iets meer dan 3000 inwoners. Een verstoring is hier dan ook direct voelbaar voor de hele gemeenschap. Met de uitbreiding van de digitale dienstverlening groeit ook het belang van digitale weerbaarheid. Die urgentie stond centraal tijdens de eerste BQ Cybersecurity Convention in april op Statia. Tijdens dit evenement deelden vertegenwoordigers van de overheid, het Korps Politie Caribisch Nederland (KPCN), de financiële sector en andere organisaties uit Caribisch Nederland kennis, en versterkten zij de samenwerking op het gebied van digitale veiligheid.

Lady Alida Francis, gezaghebber van Sint Eustatius, opende de bijeenkomst met de boodschap dat digitale weerbaarheid niet alleen om technologie draait. “Voor kleine eilandgemeenschappen begint weerbaarheid met vertrouwen, zichtbaar leiderschap en samenwerking”, zei ze. Het thema samenwerking liep als een rode draad door de bijeenkomst en Francis benadrukte: “Digitale weerbaarheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Overheid, bedrijven, scholen en inwoners hebben allemaal een rol bij het creëren van een veilige en betrouwbare digitale omgeving. Bewustwording leidt tot weerbaarheid. Weerbaarheid bevordert samenwerking. En effectieve samenwerking schept structuren die verstoringen kunnen opvangen.”

Regionale samenwerking

Die samenwerking krijgt steeds meer vorm via afspraken met de buureilanden Saba en Sint Maarten. Zo werd de BQ Cybersecurity Convention (Engels) dit jaar voor het eerst georganiseerd op zowel Saba als Statia. En keert het evenement in oktober terug naar Bonaire voor de vijfde editie. Tijdens dit evenement komen overheden, politie, banken en cybersecurityprofessionals uit Caribisch Nederland samen om kennis uit te wisselen, praktische uitdagingen te bespreken en de samenwerking rond digitale weerbaarheid te versterken.

Francis: “Alle kleine eilandgemeenschappen hebben te maken met vergelijkbare uitdagingen. Zoals beperkte capaciteit en een groeiende afhankelijkheid van digitale systemen. Maar dankzij onze schaalgrootte kunnen we snel reageren en betrokken blijven bij de gemeenschap.” Francis verwijst daarbij naar de E8-samenwerking tussen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES) en de Waddeneilanden (Engels). Binnen dit samenwerkingsverband wisselen kleine eilandgemeenschappen kennis uit en ondersteunen zij elkaar bij gedeelde vraagstukken op het gebied van bestuur, veiligheid en weerbaarheid. “8 eilanden, 1 stem”, aldus Francis.

Weerbaarheid van de hele gemeenschap

Francis vindt dat iedereen digitaal weerbaar moet zijn, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen zoals ouderen en jongeren. Zij lopen online meer risico. De invoering van het burgerservicenummer (BSN) in 2025 ziet zij als een belangrijke stap in het toegankelijker maken van digitale diensten, en het versterken van economische participatie: “Ons doel is helder”, zegt ze. “We willen ervoor zorgen dat digitale vooruitgang ten goede komt aan de hele gemeenschap en dat niemand achterblijft.”

Daarom zijn ook praktische bewustwordingsactiviteiten voor inwoners ontwikkeld.  Zo werd tijdens de BQ-conference bijvoorbeeld een openbare ‘Cyber Awareness Night’ georganiseerd. Inwoners kregen praktische tips over het herkennen van online oplichting, het beschermen van persoonsgegevens en veilig online gedrag.

De cyberburgemeester-aanpak

Francis benadrukt dat cybersecurity allang geen nicheonderwerp meer is. “Het maakt onderdeel uit van goed bestuur, betrouwbare dienstverlening, economisch vertrouwen en de bescherming van vitale infrastructuur. Leiderschap betekent ook dat je het onderwerp actief op de agenda zet en veilig en verantwoord gedrag stimuleert.” Op Statia is dit leiderschap goed zichtbaar. Francis kent veel inwoners persoonlijk. Ze gelooft dat digitale weerbaarheid begint met dichtbij de gemeenschap blijven en helder communiceren over risico’s en verantwoordelijkheden. “We werken samen met het Korps Politie Caribisch Nederland en de Gwendoline van Putten School, de middelbare en beroepsschool van Statia”, legt Francis uit. “Daarnaast koppelen we dit aan programma’s zoals burgerschapsprogramma ProDemos (Engels) waarin jongeren leren over democratie en online risico’s.”

Lessen uit fysieke crises

Statia’s ervaringen met orkanen en de COVID-19-pandemie hebben haar huidige kijk op digitale weerbaarheid gevormd. Tijdens de pandemie informeerde Francis inwoners regelmatig via radio-uitzendingen over maatregelen, beantwoordde zij vragen en hielp zij misinformatie tegen te gaan. “In een crisis hebben mensen behoefte aan duidelijke en begrijpelijke informatie.” Volgens Francis gelden veel principes ook bij digitale incidenten, zoals zichtbaar leiderschap, duidelijke communicatie, snelle besluitvorming en goede samenwerking tussen organisaties. Dit is vooral cruciaal voor vitale infrastructuur, zoals de haven van het eiland. Die speelt een belangrijke rol in regionale aanvoerlijnen en raakt steeds meer verbonden met digitale systemen.

Gedeelde verantwoordelijkheid

Uiteindelijk begint digitale weerbaarheid volgens Francis bij bewustwording in het dagelijks leven en bij een gedeelde verantwoordelijkheid tussen overheid, inwoners en organisaties. “Wees alert op verdachte berichten, gebruik sterke wachtwoorden en zorg ervoor dat apparaten en software up-to-date blijven”, adviseert ze. Het herkennen van risico’s zoals phishing, online fraude en misinformatie is volgens haar een belangrijke eerste stap om incidenten te voorkomen. “Maar bewustwording alleen is niet genoeg”, benadrukt ze. “Cyberweerbaarheid moet onderdeel worden van de manier waarop we iedere dag werken. Digitalisering biedt kansen, maar brengt ook de verantwoordelijkheid met zich mee om betrouwbaarheid, transparantie en persoonsgegevens te beschermen.”

This featured story is also available in English (dit achtergrondartikel is ook beschikbaar in het Engels).

Het bericht Hoe Statia werkt aan een digitaal weerbare gemeenschap verscheen eerst op Digitale Overheid.