Samenwerken als thema op GovTech Day

Het gebeurt niet vaak dat een staatssecretaris in het openbaar over bloemetjes en bijtjes praat. Willemijn Aerdts deed het bij de opening van GovTech Day op 11 juni 2026 waar de rode draad ‘ecosystemen’ was. “Structuren om iets gedaan te krijgen”, lichtte dagvoorzitter Frits Bussemaker toe. De hele dag draaide om samenwerken en dat voor elkaar te krijgen, binnen die structuren en ecosystemen.

Creatief samenwerken

Aerdts begon haar verhaal met een verwijzing naar het bekende biologische ecosysteem. “Kleine dingen voeden grote dingen, die weer leven geven aan het volgende stukje in de keten. Dat ecosysteem werkt alleen als alle onderdelen meedoen.” Beeldspraak voor de manier waarop het digitale ecosysteem werkt. Ondernemers komen met ideeën, wetenschappers brengen kennis, bedrijven investeren en de overheid stimuleert die groei. “Zo bouwen we samen aan een digitaal Nederland waar we trots op kunnen zijn.”

De juiste energie

In de grote zaal van het provinciehuis Zuid-Holland sprak de staatssecretaris de ambitie uit van het kabinet van Nederland als koploper in digitalisering en verantwoorde innovatie. Met digitalisering “als middel om als één overheid betrouwbaar, efficiënt en verantwoord te werken. En met de NDS standaardiseren we waar nodig, bundelen we krachten en investeringen, en zorgen we dat uitvoering en opschaling soepel verlopen.” Aerdts benadrukte de noodzaak van samenwerken. Ze zei de komende periode samen met alle NDS-partners creatieve vormen van samenwerking te willen vinden. Tot slot riep ze op tot “praten, werken en verkennen” met elkaar, juist over organisatiegrenzen heen.

Bussemaker wist dat Aerdts weinig tijd had om bij het evenement te zijn. Hij vroeg waarom ze toch was gekomen. De staatssecretaris antwoordde dat GovTech Day de plek was waar ze haar boodschap wilde brengen. “We zijn hier met meer dan 600 mensen uit alle lagen van de overheid, markt en wetenschap. Dit is de energie waar ik naar op zoek ben.”

Stand van zaken NDS

Die energie verspreidde zich de rest van de dag over de zalen en wandelgangen van het provinciehuis. De NDS was ook nadrukkelijk aanwezig. Soms in de titel van een sessie, soms in de gepresenteerde verhalen. NDS-programmadirecteur Erik-Jan Boon praatte een overvolle Statenzaal bij over de stand van zaken. Boon: “Die nieuwsgierigheid naar wat we in het programma doen is goed om te constateren. Ik deel onze uitdagingen in samenwerken en de verandering naar ‘meer één overheid’. Uit de reacties blijkt dat de NDS veel concreter is dan menigeen dacht: ook met de beperkte middelen zijn mooie resultaten geboekt. Uit vragen die ik krijg blijkt veel interesse om concrete verbindingen te leggen tussen lopende initiatieven in de eigen organisaties en de NDS. Omdat mensen willen bijdragen aan het gemeenschappelijk belang.”

Opschaling van AI

De AI Opschalingsfaciliteit trad ook voor het eerst in de openbaarheid. Dit is een versneller van de NDS-prioriteit AI. Arthur Groenendijk van ICTU legde uit dat de opschalingsfaciliteit geen subsidieplek is of innovatiecentrum, maar: “een werkplaats waar alle goede componenten te vinden zijn voor opschaling van AI-toepassingen”. Daar vallen technische AI-elementen onder, maar ook mogelijkheden tot het matchen van vraag en aanbod, begeleiding, tijdelijke rekenkracht en de begeleiding van zogenaamde buyergroups. Dat zijn overheden die gezamenlijk een AI-vraag formuleren en deze vervolgens als ontwikkelopdracht inkopen. Denk hierbij aan het proces van een gedeelde chatbot. Vanuit de NDS zijn er prioritaire toepassingsgebieden vastgesteld, waarbinnen focus wordt gelegd op opschaling. Zoals AI voor de productiviteit van ambtenaren en interactie met burgers en bedrijven. Groenendijk: “We zijn niet op zoek naar het volgende experiment, die tijd is voorbij. We zijn op zoek naar succesvolle innovatie die we kunnen opschalen.” Uit de planning viel op te maken dat dit jaar duidelijke resultaten worden bereikt, zoals een digitoegangelijke chatbot en de start van meerdere buyergroups.

(G)een Europese markt

Als afsluiting deelde internationaal economisch adviseur Cristina Caffara haar visie op (het gebrek aan) een Europese markt van digitale producten en diensten. De Italiaanse nam geen blad voor haar mond: “Europeanen zeuren maar door over waarden en democratie, alsof niemand anders die heeft. Houd daarmee op. Kijk naar de Amerikanen, hoe die te werk gaan.” En: “Al die wet- en regelgeving, wat heeft het geholpen? Google is nog steeds de beste zoekmachine. Amazon, Microsoft, ze bestaan nog steeds.”

Stimuleer Europa

Het recent gelanceerde EU Tech Sovereignty pakket aan wet- en regelgeving noemde Caffara tandeloos. “Een klassiek comitéproduct om doorheen te scrollen”, afgezwakt door de lobby van hyperscalers. De overtuiging dat Europese producten niet goed genoeg waren als alternatief voor Amerikaanse noemde ze “propaganda”. Ze reist door heel Europa en ziet overal digitale producten en diensten van uitstekende kwaliteit. “Het is aan Europa zelf te wijten dat onze leveranciers Europa nog niet veroverd hebben.” Caffara pleitte hartstochtelijk voor een andere manier van denken: “Europa moet op een agressieve manier Europese bedrijven stimuleren.”

Het bericht Samenwerken als thema op GovTech Day verscheen eerst op Digitale Overheid.