De Rijksoverheid staat voor de opgave om met minder beschikbare mensen en middelen meer te bereiken. Productiviteitsverhoging en efficiëntere dienstverlening staan daarom hoog op de politieke en ambtelijke agenda. Tijdbesparende technologieën, zoals Robotic Process Automation (RPA) en kunstmatige intelligentie (AI), kunnen daarbij helpen. De mogelijkheden zijn er al en worden op verschillende plekken binnen de overheid toegepast. Maar technologie alleen is niet voldoende. Tijdwinst ontstaat vooral wanneer oplossingen aansluiten op de praktijk, samen met opdrachtgevers worden ontwikkeld en goed worden ingebed in bestaande werkprocessen. Tijdens het CIO-café op 26 november wordt besproken waarom tijdbesparende technologie belangrijk kan zijn voor een slagvaardigere overheid.
Digitalisering is niet automatisch tijdwinst
De overheid investeert volop in digitalisering. Toch leidt die inzet niet vanzelf tot een hogere productiviteit. Verschillende onderzoeken wijzen erop dat de productiviteit van publieke organisaties achterblijft bij die van private organisaties. Dat is opvallend, omdat juist van digitalisering veel efficiëntiewinst wordt verwacht.
Een mogelijke verklaring is dat nieuwe technologie niet alleen bestaande werkzaamheden vereenvoudigt, maar ook nieuwe taken en verantwoordelijkheden met zich meebrengt. Denk aan aanvullende controles, beveiligingsvraagstukken en het naleven van wet- en regelgeving, normen en ethische richtlijnen. Daardoor kunnen processen juist complexer worden.
Deze paradox maakt duidelijk dat de inzet van technologie meer vraagt dan het digitaliseren van bestaande werkwijzen. Het gaat erom kritisch te kijken naar de inrichting van processen: welke werkzaamheden zijn echt nodig, waar ontstaan onnodige administratieve handelingen en welke taken kunnen medewerkers aan technologie overlaten?
De overheid investeert volop in digitalisering. Toch leidt die inzet niet vanzelf tot een hogere productiviteit. Nieuwe technologie kan bestaande werkzaamheden vereenvoudigen, maar brengt soms ook extra taken en verantwoordelijkheden met zich mee. Denk aan aanvullende controles, beveiligingsvraagstukken en het naleven van wet- en regelgeving. Daardoor kunnen processen juist complexer worden.
Tijdwinst vraagt daarom om meer dan het digitaliseren van bestaande werkwijzen. Het is belangrijk om kritisch te kijken naar de inrichting van processen. Welke werkzaamheden zijn echt nodig? Waar ontstaan onnodige administratieve handelingen? En welke taken kunnen medewerkers aan technologie overlaten?
Ontwikkelen vanuit de praktijk
Daarbij helpt het als technologische oplossingen samen met de mensen die ermee werken en de opdrachtgevers worden ontwikkeld. Digicampus, een onafhankelijke kennis- en informatiehub voor publieke digitale dienstverlening, brengt daarvoor overheid, kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties bij elkaar.
Een van de voorbeelden die tijdens het CIO-café aan bod komen, is het proces rond werkgeversverklaringen. Daarbij worden gegevens die al op basis van wettelijke registraties beschikbaar zijn, nog regelmatig gekopieerd, gescand en per e-mail uitgewisseld. Met een aanvullende digitale voorziening zouden werkgeversverklaringen bijvoorbeeld grotendeels automatisch kunnen worden samengesteld en relevante gegevens rechtstreeks met burgers kunnen worden gedeeld. Dit voorbeeld laat zien dat tijdwinst niet altijd vraagt om een compleet nieuw systeem. Soms is een gerichte aanpassing van een bestaand proces voldoende.
Concrete tijdwinst met RPA
Een concreet voorbeeld van tijdbesparende technologie is Robotic Process Automation (RPA). Met deze technologie voeren softwarerobots repeterende, op regels gebaseerde handelingen uit die medewerkers anders zelf zouden moeten verrichten. Denk aan administratieve stappen bij subsidieaanvragen, visa en verklaringen omtrent het gedrag (VOG). Omdat softwarerobots werken met bestaande systemen, is daarvoor geen compleet nieuw systeem nodig. Processen kunnen daardoor sneller verlopen en medewerkers kunnen meer ruimte krijgen voor werkzaamheden waarin menselijke kennis, beoordeling en persoonlijk contact nodig zijn.
Binnen de Rijksoverheid biedt SSC-ICT hiervoor een RPA-platform en bijbehorende werkplekken aan 7 ministeries. Daarmee kunnen organisaties zelf softwarerobots ontwikkelen en beheren. Beveiliging, governance en controleerbaarheid zijn daarbij belangrijke voorwaarden.
De mogelijkheden kunnen verder toenemen wanneer RPA wordt gecombineerd met AI. Waar RPA vooral geschikt is voor gestructureerde, repeterende handelingen, kan AI bijvoorbeeld worden ingezet voor het analyseren en verwerken van teksten. Daarbij kunnen veilige, lokale AI-modellen van de Rijksoverheid, zoals VLAM AI van SSC-ICT, worden ingezet. Gevoelige gegevens blijven zo binnen de beveiligde infrastructuur. Dat vraagt wel om duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden, beveiliging en menselijke controle. Tijdens het CIO-café gaan we daarom ook in op de afwegingen: waarom zet je RPA in, en wanneer juist niet? Het ontwikkelen en beheren van softwarerobots vraagt immers ook om capaciteit en kennis, en niet elk proces is geschikt om te automatiseren.
Wat vraagt dit van CIO-offices?
Ook CIO-offices kunnen bijdragen aan het realiseren van dergelijke verbeteringen. Hun rol ligt traditioneel sterk bij kaders stellen, adviseren, toetsen en toezien op de naleving van afspraken. Die taken blijven belangrijk, zeker waar het gaat om informatiebeveiliging, privacy en de betrouwbaarheid van overheidsprocessen. Daarnaast kunnen CIO-offices organisaties helpen om concrete automatiseringskansen te herkennen, partijen bij elkaar te brengen en experimenten mogelijk te maken. De uitdaging is om beide perspectieven te combineren: voldoende controle en waarborgen, met ruimte om te vernieuwen.
Laat je inspireren tijdens het CIO-café
Ontdek 26 november hoe tijdbesparende technologieën zoals RPA en AI zorgen voor minder fouten, kortere doorlooptijden en natuurlijk meer tijd. Kijk op onze evenementenkalender voor meer informatie en aanmelden.
Het bericht Van digitale mogelijkheden naar concrete tijdwinst verscheen eerst op Digitale Overheid.
Dit artikel is afkomstig van Rijksoverheid.
Lees het volledige artikelGerelateerde artikelen
1 digitale overheid? Alleen als we onze deskundigheid delen
"Als iedere overheidsorganisatie zich ontfermt over 1 onderdeel van de digitale leefomgeving, komen we echt tot 1 digitale overheid". Een interview met Bert Jan Geveke. Het bericht 1 digitale overheid? Alleen als we onze deskundigheid delen verscheen eerst op Digitale Overheid.
Overheidsinformatie vraagt om beter archiefbeheer
De Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed roept op tot beter archiefbeheer bij overheidsorganisaties. Zo moet informatie ook in de toekomst toegankelijk blijven. Het bericht Overheidsinformatie vraagt om beter archiefbeheer verscheen eerst op Digitale Overheid.
Handreiking ‘Digitaal overbrengen’ aangevuld
De handreiking 'Digitaal overbrengen in de praktijk' geeft je handvatten bij het digitaal overbrengen van overheidsinformatie. Afgestemd op de vernieuwde Archiefwet. Het bericht Handreiking ‘Digitaal overbrengen’ aangevuld verscheen eerst op Digitale Overheid.